Prevodna recepcija brazilske književnosti u Srbiji

Apstrakt

Usled geografske udaljenosti i brojnih drugih činilaca, brazilska književnost dugo je u Srbiji bila gotovo potpuno nepoznata. I danas je njeno prisustvo kod nas manje u odnosu na prisustvo mnogih drugih nacionalnih književnosti, ali i u odnosu na prisustvo brazilske književnosti u nekim drugim sredinama. Pa ipak, više desetina brazilskih književnih dela prevedeno je i objavljeno u Jugoslaviji i Srbij počev od prve polovine dvadesetog veka do danas. Ovo istraživanje ima za cilj da ponudi pregled prevoda dela brazilske književnosti objavljenih u bivšoj Jugoslaviji do njenog raspada, a potom i u Srbiji, zaključno sa 2022. godinom. Korpus za istraživanje čine prethodni radovi koji se dotiču recepcije brazilske književnosti u Jugoslaviji odnosno Srbiji, katalog Narodne biblioteke Srbije, kao i arhivska i bibliotečka građa Ambasade Brazila u Beogradu. U radu identifikujemo tri perioda objavljivanja brazilskih književnih dela u našoj sredini, koji se razlikuju po broju publikacija, preovlađujućim autorima i drugim odlikama. Prvi period odgovara vremenu Jugoslavije, tokom kojeg je postojao zajednički književni jezik i izdavačko tržište, te se u obzir uzimaju i prevodi objavljeni u Hrvatskoj, kao i prevodi hrvatskih prevodilaca. Drugi period odnosi se na vreme od raspada Jugoslavije, na sužavanje izdavačkog tržišta na Srbiju i Crnu Goru, i pokriva poslednju deceniju XX i prvu deceniju XXI veka. Treći period počinje događajem koji je presudno uticao na tok recepcije brazilske književnosti u Srbiji i znatno pomerio horizont očekivanja srpske čitalačke publike u odnosu na recepciju luzofonih književnosti – 56. Međunarodnim sajmom knjiga u Beogradu, održanim 2011. godine, na kome je počasni gost bilo čitavo portugalsko govorno područje.